Traethodau MPhil o Adran y Gymraeg / MPhil theses from the Department of Welsh http://hdl.handle.net/2160/513 2013-05-19T01:31:57Z 2013-05-19T01:31:57Z Vitt, Anthony Marvin http://hdl.handle.net/2160/6118 2011-02-15T09:41:33Z 2011-01-01T00:00:00Z

Peredur vab Efrawc: Edited Texts and Translations of the MSS Peniarth 7 and 14 Versions Vitt, Anthony Marvin I present for the first time edited texts alongside English translations of the Middle Welsh Peredur vab Efrawc as it is preserved in NLW, MSS Peniarth 7 and 14 with accompanying introductory materials that treat the manuscripts, the interrelatedness among the four early manuscripts—specifically the problems associated with traditional methods of textual criticism—aspects of the language, and the date of the text. As such, I provide descriptions of Peniarth 7 and 14 along with the better known codices, the White Book of Rhydderch and the Red Book of Hergest. Special attention is given to the former two. After noting the key orthographical features of the Peniarth 7 and 14 texts, I elaborate on certain of their phonological, morphological and syntactic aspects before broadening the discussion to include a consideration of dialects. I then move on to the vexed problem of manuscript filiation where, after highlighting some of the fundamental difficulties associated with this text in particular, I discuss some conceptual considerations with regard to textual variation in an attempt to bring us closer to the actual nature of manuscript relatedness. In a short discussion on the date of Peredur, I offer what I believe to be the safest time frame within which to consider the written composition of the text. The rest of the volume is occupied by the edited texts and their faithful English translations. To my mind, these editions and translations were much needed since the only edition of any Peredur text to appear with an English-language apparatus is that of the Red Book text by Kuno Meyer (1884), the ‘apparatus’ of which consists only of a Welsh to English glossary. To my understanding, the only English translations of these early Peredur texts are those by T.P. Ellis and John Lloyd in their The Mabinogion (1929).

2011-01-01T00:00:00Z Nurmio, Silva http://hdl.handle.net/2160/5086 2010-08-06T09:44:41Z 2010-01-01T00:00:00Z

Astudiaeth o eiriau Cymraeg a chanddynt fwy nag un ffurf luosog mewn testunau Hen Gymraeg a Chymraeg Canol Cynnar Nurmio, Silva Ceir tair rhan yn y traethawd hwn. Casglwyd pob ffurf luosog a geir yn y ffynonellau canlynol, ac fe’u rhestrir mewn tabl o 2012 o ffurfiau lluosog yn Atodiad I: glosau Hen Gymraeg a geir yn llawysgrifau’r nawfed ganrif; Llyfr Llandaf; Llyfr Du Caerfyrddin; Llyfr Aneirin; a barddoniaeth Beirdd y Tywysogion. Seilir yr astudiaeth, felly, ar destunau mewn sampl o lawysgrifau a ddyddir cyn tua 1300. Yn Rhan 1 dadansoddir enwau ac ansoddeiriau a chanddynt fwy nag un ffurf luosog yn y sampl. Sefydlir y lluosog gwreiddiol drwy gymharu ffurfiau cytras yn yr ieithoedd Celtaidd eraill, ac awgrymir geirdarddiad o’r Gelteg neu o’r Indo-Ewropeg sy’n dangos bôn y gair. Weithiau ni cheir olion clir o’r lluosog gwreiddiol yn y testunau sydd gennym, fel yn achos enwau diryw bôn-o ac enwau bôn-ā y byddai eu lluosog yn unffurf â’r unigol yn hanesyddol. Yn yr ail ran o’r traethawd trafodir pob ffurfiad lluosog sy’n ymddangos yn Rhan 1, gan gynnwys terfyniadau lluosog, affeithiad-i, enwau torfol, pluralia tantum, ac enwau a all weithiau fod yn unigol ac weithiau’n lluosog. Rhestrir pob ffurf luosog berthnasol o Ran 1, a gwahaniaethir rhwng y rhai sy’n dilyn y ffurfiadau’n hanesyddol a’r rhai a gafwyd drwy gydweddiad. Yn y modd hwn, gwelir pa derfyniadau a ledai yn aml, a pha rhai a dueddai i gael eu disodli. Yr wyf yn cynnwys geiriau benthyg yn y drafodaeth hon, a dadleuaf eu bod yn datblygu yn yr un modd ag y gwnâi’r geiriau brodorol, hynny yw, gallent ddilyn tarddiad y gair Lladin, neu gallent fabwysiadu ffurfiau lluosog newydd drwy gydweddiad.

2010-01-01T00:00:00Z Rhys, Iwan http://hdl.handle.net/2160/1872 2009-02-10T02:00:11Z 2009-01-01T00:00:00Z

Anoraciaeth yr Acen: Agweddau ar Gerdd Dafod Gyfoes Rhys, Iwan Astudiaeth feintiol ar rai o agweddau technegol Cerdd Dafod yw hon. Yn seiliedig ar erthygl gan Gwynfor ab Ifor yn Barddas, mae’r bennod gyntaf yn cymharu arddull gynganeddol awdlau arobryn tri chyfnod gwahanol yn yr ugeinfed ganrif a dechrau’r unfed ganrif ar hugain ac yn dangos y gellir rhannu’r awdlau yn ddau ddosbarth penodol. Gan fynd â’r syniad o wahaniaethau mewn arddull gynganeddol ymhellach, mae’r ail bennod yn cymharu sampl o gywyddau gan bedwar cywyddwr cyfoes ac yn llunio ‘peiriant’ i geisio dyfalu awduraeth cywydd gan un o’r pedwar bardd ar sail arddull gynganeddol yn unig. Lluniais ‘Holiadur y Cynganeddwyr’ i’w lenwi gan ymarferwyr y grefft, a chanlyniadau’r holiadur yw’r sail ar gyfer penodau tri a phedwar. Mae’r gyntaf o’r ddwy bennod yn disgrifio’r broses o lunio’r holiadur ac yn dadansoddi’r cwestiynau cefndirol ac mae’r bennod olaf yn dadansoddi’r ymatebion i brif gorff yr holiadur, sy’n holi barn cynganeddwyr am amryw bynciau technegol a fu’n destun trafod dros y blynyddoedd diweddar, ac yn cymharu’r canlyniadau gyda chanllawiau rhai o’r llawlyfrau mwyaf poblogaidd ar gynghanedd.

2009-01-01T00:00:00Z Watkins, Nia Angharad http://hdl.handle.net/2160/554 2010-10-22T13:28:53Z 2008-01-01T00:00:00Z

Y Nofel Ddomestig Gymraeg dros dair cenhedlaeth, gyda sylw neilltuol i waith Moelona, Jane Edwards a Sonia Edwards Watkins, Nia Angharad Eir ati yn y traethawd hwn i olrhain datblygiad y nofel ddomestig Gymraeg dros dair cenhedlaeth gan roi sylw i dair awdures gynrychioliadol: Moelona, Jane Edwards a Sonia Edwards. Mesurir datblygiad y ffurf trwy ddarlun cyfnewidiol yr aelwyd. Yn y bennod gyntaf, edrychir ar nofelau 1911 i 1939 o waith Moelona. Mewn cyfnod pan oedd byd y ferch o fewn muriau'r aelwyd, darlunnir yr aelwyd yn noddfa a chynhaliaeth i aelodau'r teulu gyda'r fam yn 'frenhines' arni. Seilir nofelau Moelona ar agosatrwydd teuluol a phwysleisir dylanwad y cartref ar hunaniaeth. Mae ganddi genadwri: y mae'r fam yn arwres yn ei byd ei hun. Yn yr ail bennod ymdrinnir â nofelau Jane Edwards o 1962 i 1987. Y mae gorwelion y ferch yn ehangach wrth iddi blannu gwreiddiau yn y byd proffesiynol. Nid yw'r aelwyd yn gynhaliaeth mwyach, ond yn llyffethair. Yn wyneb 'argyfwng gwacter ystyr', symuda ffocws y ferch oddi ar yr aelwyd tuag at y corff. Ymdrinnir yn ddwys â godineb ac ysfa rywiol. Y mae'r chwyldro rhywiol yn ei anterth, ac wrth sôn am themâu tabŵ megis atalgenhedlu ac erthyliad, gwelir Jane Edwards yn tynnu’r nofel Gymraeg i dir newydd. Eir ymlaen i'r nawdegau a throad y mileniwm yn y drydedd bennod, gan edrych ar nofelau Sonia Edwards o 1994 i 2003. Y mae'r 'domestig' bellach yn cofleidio'r 'poblogaidd': daw'r aelwyd yn gartref i ddigwyddiadau anghyffredin. Ymestynnir ar linyn 'corfforol' Jane Edwards gan ymdrin ag effeithiau godineb ar unigolion ac aelwydydd. Rhoddir sylw i atgofion am aelwyd ansefydlog plentyndod sy'n achosi ansicrwydd emosiynol y cymeriadau wedi iddynt dyfu'n oedolion. Clymir y tair cenhedlaeth gan yr un hanfodion: y ffocws ar y ferch, ei meddyliau a'i theimladau, gyda'r aelwyd yn gefnlen barhaus i'r cyfan.

2008-01-01T00:00:00Z